Deze website draagt het AnySurferlabel, een Belgisch kwaliteitslabel voor toegankelijke websites. Meer informatie vindt u op www.anysurfer.be.

Home > In de kijker

WERELDDAGEN: Wereldbrailledag en Wereldlepradag

Foto's van mensen met lepra

In onze agenda zien we de werelddagen wel eens vermeld staan: ‘Wereldbrailledag’ of ‘Wereldlepradag’ maar vergeten doen we ze alweer even snel. Slechts enkele van deze dagen kunnen rekenen op veel media-aandacht. Wij richten onze blik dit jaar op de minder bekende, maar niet minder belangrijke, internationale dagen. Iedere maand pikken we er twee uit en interviewen we een aantal 4de pijlerinitiatieven die werkzaam zijn rond het thema dat op die dagen centraal staat. Deze maand belichten we de Wereldbrailledag en de Wereldlepradag.

Ieder jaar wordt op 4 januari, de verjaardag van Louis Braille, de Wereldbrailledag gevierd. Braille was de bedenker van het blindenschrift dat later naar hem vernoemd werd. In 1829 introduceerde hij een systeem waarbij geschreven woorden en muziek vervangen werden door een reliëfalfabet: in het papier gedrukte en dus voelbare puntjes. Officieel werd het braillesysteem in 1854 in Frankrijk erkend als blindenschrift. Een interessant weetje over het brailleschrift is dat de taal van rechts naar links gelezen wordt. De vzw Licht in het duister gaat actief aan de slag met het brailleschrift in Rwanda. Godelieve Haelewyn vertelt er meer over.

“Licht in het duister” zag het levenslicht in 1994. De organisatie ontstond op initiatief van Luce Vanderbeek, die naar Rwanda trok met het Rode Kruis om er gewonden van de oorlog te verzorgen. Zij ontfermde zich al snel over de blinde slachtoffers van het oorlogsgeweld. Luce werkte een systeem uit van peter- en meterschappen. Mensen uit Vlaanderen voorzagen financiële steun, in eerste instantie voor weeskinderen, maar later meer en meer voor personen die een visuele beperking opliepen in de oorlog.
Na het overlijden van Luce besloot het bestuur de werking in Rwanda verder te zetten, maar het doel van de vzw veranderde wel in de loop der jaren. De oorspronkelijke doelstelling was hulp verlenen aan de blinde slachtoffers van de oorlog. Nu wordt ondersteuning geboden aan blinden en slechtzienden, vooral aan mensen die in hoger gelegen gebieden wonen, streken waar de armoede doorgaans groter is.

Wat houdt de werking naar blinden en slechtzienden in?

We voorzien medische verzorging voor blinden en slechtzienden. Ziektes als bijvoorbeeld cataract worden behandeld in de oogkliniek van de Belgische dokter Piet Noë. We betalen dan de medische kosten.
Daarnaast werken we rond onderwijs en opleiding door het steunen van scholen voor blinden en slechtzienden. Het gaat meestal om scholen voor mensen met een beperking waarbinnen er ook onderwijs verleend wordt aan blinden en slechtzienden. We verzorgen vooral materiaal voor deze scholen. Op dit moment financieren we ook de aanleg van een ‘gooiveld’. Dit is een veld dat speciaal ingericht wordt voor een spel voor blinden en slechtzienden. We bekostigen ook opleidingen voor volwassenen met een visuele beperking. Momenteel betalen we bijvoorbeeld de spraaktechnologische opleiding van twee Rwandese blinde jongeren in het buitenland. Wij betalen de kosten voor het verblijf en voor de begeleiding. Als de jongeren de opleiding beëindigd hebben, zullen ze terugkeren naar Rwanda waar ze les zullen geven aan de universiteit.
Tot slot bestaat het project uit een landbouwcoöperatie waar zowel personen met als zonder visuele beperking deel van uit maken. Samen telen ze verschillende gewassen en kweken ze varkens.

Met welke moeilijkheden krijgen blinden en slechtzienden te kampen in Rwanda?

Een beperking wordt in Rwanda (net als in veel andere Afrikaanse landen) aanzien als een vloek van God. De meerderheid van deze mensen wordt verstoten door de familie en veroordeeld tot de bedelaarsstand. De verhalen van mishandeling en dergelijke zijn soms schrijnend. De maatschappij besteedt geen aandacht aan deze groep. De scholen voor blinden en slechtzienden die er zijn werden vooral opgericht door missionarissen.

Hoe wordt er onderwijs verleend aan personen met een visuele beperking?

Het brailleschrift wordt frequent gebruikt in het onderwijs voor personen met een visuele beperking. We vinden het echter jammer dat er geen opsplitsing gemaakt wordt tussen personen die blind en personen die slechtziend zijn. Voor deze laatste groep is het bijvoorbeeld niet noodzakelijk om het brailleschrift te gebruiken. Zij kunnen zich behelpen met andere instrumenten, zoals een loep. Ook krijgen zienden en blinden soms samen les. Een leerkracht die vraagt welk kleur papier ze vasthoudt is bijvoorbeeld niet afgestemd op blinden. Het onderwijs voor personen met een visuele beperking vereist een aparte methode. Maar de methode van lesgeven ligt in handen van de schoolraad en het is moeilijk om daar verandering in te brengen.

*********************************************************************************************************************

De tweede internationale dag die we in de kijker zetten, is de Wereldlepradag, die jaarlijks op de laatste zondag van januari doorgaat. Dit jaar viel de dag op zondag 29 januari. Met de Wereldlepradag wordt aandacht gevraagd voor de situatie van leprapatiënten in de hele wereld. Deze dag werd in het leven geroepen in 1954 door Raoul Follereau, die tijdens een reis door Noord-Afrika geconfronteerd werd met melaatsen. De bekendste missionaris in het werk naar personen met lepra is ongetwijfeld pater Damiaan. Lepra is een zenuwaandoening die veroorzaakt wordt door een bacterie en verschillende delen van het lichaam kan beïnvloeden. In principe is lepra goed te behandelen, zeker in een vroeg stadium. Maar in landen in het Zuiden kunnen mensen niet steeds beroep doen op medische hulp of komt behandeling vaak te laat waardoor er permanente schade kan ontstaan. Dit jaar wordt er extra aandacht besteed aan lepra onder ouderen. Een 4de pijlerorganisatie die actief is rond de problematiek is Samugam.

In 1996 trok Rita Vandenberghe naar India, waar ze in contact kwam met Jesudhasan Savio, een fysiotherapeut die werkzaam is in Pullambadi, een dorpje in Zuid-India. De man had verschillende kleinschalige projecten lopen. Het idee groeide om deze projecten vanuit België te ondersteunen. Rita en haar dochter, Nele Degryse, kwamen concreet tot actie in 2001, na een bezoek van Nele aan India. De werkgroep werd gedoopt met de naam Samugam en organiseert jaarlijks activiteiten ten voordele van projecten in India.

Één van de projecten die jullie steunen is een Leprahuis. Wat houdt deze ondersteuning in?

Het Leprahuis dat we steunen ligt in Pullambadi. Vroeger verbleven er een twintigtal personen met lepra, momenteel zijn het er nog een tiental. Er komen weinig tot geen nieuwe patiënten bij doordat lepra op dit moment behoorlijk onder controle is in India. De inwoners van het Leprahuis werden allen verstoten door hun familie. Vanuit Samugam zorgen we geregeld voor medisch materiaal: medicatie, ontsmettingsmiddel, verbanden en hygiënisch materiaal om de wonden te verzorgen. Daarnaast deden we in het verleden ook al een inzamelactie om het dak van het Leprahuis te herstellen. In 2005 klaarden we deze klus ook effectief in India, samen met de mensen van daar.

Waarom kozen jullie ervoor een project rond lepra te ondersteunen?

Het Leprahuis bestond al voor het eerste bezoek aan India. Van alle projecten die we steunen, is het Leprahuis het project dat het meeste indruk nalaat. De mensen zijn zeer dankbaar. Ze zijn immers niet gewoon dat er iets voor hen gedaan wordt. Voor ons leek het meteen een evidente keuze om ervoor te zorgen dat deze mensen een deftig dak boven hun hoofd hebben en voldoende voedsel en verzorging krijgen. Lepra is een vreselijke ziekte. Gelukkig zijn er minder en minder mensen die lepra krijgen. Maar degenen die het wel nog hebben mogen niet vergeten worden.

Met welke moeilijkheden krijgen personen met lepra te kampen in India?

In India heerst er nog een enorme verstotingscultuur naar mensen met lepra. Velen werden in de steek gelaten door hun ouders, man of vrouw en reisden honderden kilometers uit schaamte voor hen ziekte. Ze mogen niet werken en krijgen geen kansen in de maatschappij. In India is er geen sociaal zekerheidsysteem waardoor personen met lepra geen inkomen genieten. Ze worden aan hun lot overgelaten.
Extra moeilijk is het voor katholieke personen met lepra. Voor het katholieke deel van India doet de overheid immers veel minder. Pullambadi, de streek waar wij actief zijn, is grotendeels katholiek waardoor er niet gerekend moet worden op de overheid. In India zijn er een aantal grote leprahuizen, maar die worden doorgaans gefinancierd door buitenlandse steun.

Sociale uitsluiting is een vaak voorkomend gevolg van lepra. Werken jullie ook aan integratie van personen met lepra in de maatschappij?

Het Leprahuis ligt nogal afgelegen, maar toch vinden we het belangrijk dat er gewerkt wordt aan integratie. De bewoners gaan bijvoorbeeld iedere dag naar de dorpen om dingen te verkopen en gaan ook koken in het huis van Jesudhasan Savio.

Wil je weten welke 4de pijlerinitiatieven nog actief zijn rond deze thema’s, neem dan een kijkje op onze website. Via ‘verfijnd zoeken’ weet je snel over welke 4de pijlerinitiatieven het gaat.

Enkele ngo’s die werken rond het thema visuele beperking zijn Caraes en Licht voor de Wereld en rond het thema Lepra Damiaanactie en Leprazending.