Deze website draagt het AnySurferlabel, een Belgisch kwaliteitslabel voor toegankelijke websites. Meer informatie vindt u op www.anysurfer.be.

Home > Uit de praktijk

Uit de praktijk

Uit de praktijk

Dit jaar zetten we de millenniumdoelstellingen in de kijker. "Uit de praktijk" zal telkens een 4de pijler- organisatie aan het woord laten die bijdraagt aan één van deze doelstellingen.

Vijfde millenniumdoelstelling :
"Minder moedersterfte"

Het vijfde millenniumdoel streeft ernaar om de moedersterfte te doen verminderen. Tegen 2015 zou de moedersterfte met driekwart afgenomen moeten zijn en zouden alle vrouwen toegang moeten hebben tot reproductieve gezondheidszorg.

We spraken met Anne Verstraete en Marlene Reyns van Senegal Bevalt.

Hoe is alles begonnen ?

In 2004 werden we samen met enkele collega’s van de Vlaamse Organisatie van Vroedvrouwen (VLOV) aangezet om kennis te maken met de verloskunde in Mbour, Senegal. Een collega, die er met studenten vroedkunde uit Kortrijk al had gewerkt, effende voor ons de weg. We namen contact op met de plaatselijke gynaecoloog en vroedvrouwen en gingen er voor 3 weken werken. We noemden onze missie “Senegal bevalt”. We organiseerden een benefiet en verkochten spullen om wat werkingsmiddelen te bekomen. Familie en vrienden vroegen we om wat steun. We kregen veel respons.
We voelden ons onmiddellijk erg verbonden met de collega’ ginds. Hun werk leek ons zo vertrouwd maar ook zo ontmoedigend. De manier waarop zij moeten werken greep ons aan.
Toen we terug in België waren, bespraken we onze ervaringen met het bestuur van onze beroepsorganisatie VLOV. Er werd besloten een werkgroep op te starten: “Vroedvrouwen verleggen grenzen”. Naast Senegal loopt er ook een project in Rwanda: “Impore” Onder het motto “Empowering women by Empowering midwives” hopen we door de goede zorg aan moeder en kind te ondersteunen, de moeder- en kindsterfte te verminderen.

De 5de millenniumdoelstelling gaat over moedersterfte te reduceren. Kan je de problemen van de zwangere vrouwen in Senegal schetsen ?

De zorg voor moeder en kind wordt in Senegal geboden door 1000 goed opgeleide vroedvrouwen. Dit weliswaar voor een populatie van 10 miljoen inwoners en een gemiddelde van 6.3 kinderen per moeder. Er is dus 1 vroedvrouw per 10.000 inwoners aanwezig. En je moet weten dat deze vroedvrouwen niet alleen de pre-, per- en postnatale zorg op zich nemen, maar de ganse eerstelijnszorg rond familieplanning, verloskunde en gynaecologie.
De laatste jaren worden de afstuderende vroedvrouwen ook niet meer benoemd door de overheid. Dus kunnen jong afgestudeerden zich niet verder ontplooien om ervaring op te doen. Veel posten zijn daardoor onderbemand.
De verloskunde in de verloskamer wordt uitgevoerd door “matrones”. Dit zijn niet opgeleide vrouwen die het werk kennen uit ervaring. Zij leveren soms goed werk, maar maken ook zware fouten. Ze leunen aan bij de traditionele geneeskunde of kopiëren medische handelingen waar zij echter de achtergrond voor missen. De overheid wil eigenlijk van hen af en wil daarom niet investeren in hun bijscholing. Maar doordat gediplomeerde vroedvrouwen of verpleegkundigen niet worden benoemd, worden de “matrones” ook niet vervangen.
En de armoede speelt natuurlijk een rol. Wie geld heeft, kan wel medische zorgen betalen in Senegal. Er zijn verschillende privéhospitalen en dokterspraktijken voorhanden. Maar het merendeel van de bevolking moet overleven met 3 euro per dag. Voor hen is deze zorg niet toegankelijk. 

Jullie kunnen interessante structuren opzetten voor vroedvrouwen daar omdat jullie een vakvereniging zijn. Hoe organiseren jullie deze uitwisseling van kennis ?

Onze eerste praktische verbintenis was om de Senegalese vroedvrouwenvereniging lid te maken van het ICM. (International Confederation of Midwifes). Het lidgeld wordt voor elk land berekend volgens het aantal vroedvrouwen en is vrij duur. Maar omdat wij hen voordroegen en hun lidgeld betaalden, kregen zij een ‘3de wereldtarief’. Zo kan de Senegaleze vakorganisatie voor vroedvrouwen ANSFESS deelnemen aan internationale congressen, datagegevens gebruiken en haar stem laten horen!
Tijdens onze jaarlijkse werkreizen van 2 weken organiseren we workshops voor de plaatselijke vroedvrouwen, verpleegkundigen en “matrones”. Om iedereen optimaal te laten deelnemen trekken we daar telkens 2 dagen voor uit en werken we in kleine groepjes.
De onderwerpen worden door hen aangebracht of wij gaan in op situaties die we op het werkveld vaststellen en waar duidelijk nood is aan nieuwe inzichten. Als leidraad gebruiken we de richtlijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO).
We stelden ook didactisch materiaal ter beschikking van onze collega, die dan optreedt als coach voor de rest van de groep.
Verder namen we contact op met het WGO in Genève en brachten we interessante en bruikbare handboeken mee voor de vroedvrouwen. Alhoewel er een zetel van het WGO in Dakar is, kenden zij de zeer praktische boeken over moeder- en kinderzorg niet die het WGO uitgeeft.

Leren jullie als Vlaamse Vroedvrouwenvereniging ook bij ?

We zijn een jonge werkgroep en hebben weinig ervaring in Afrika. Ik geef toe dat we hen te vaak benaderen met onze westerse bril op. Maar in Senegal leren we inderdaad opnieuw vroedvrouw “pur sang” zijn, met alleen onze handen, onze ervaring, onze empathie voor moeder en kind: een manier van werken ver weg van het Westerse technisch-medisch handelen. 

Hoe werken jullie ? Gaat het enkel om uitwisseling van kennis of financiëren jullie ook projecten daar ?

We steunen hen financieel en logistiek. Vaak gaat het om basis-materiaal : handschoenen, kochers, scharen en pincetten, verloskits, bloeddrukmeters en toestelletjes om de harttonen van de baby te controleren. Voor ons vertrek krijgen we een lijstje door met hun grootste noden. We lieten ook matrassen maken voor de verlosbedden en in één ‘poste se santé’ werden de ramen voorzien van muggengaas als malariapreventie. Elke “poste de santé” kreeg ook wat cash geld om de meest schrijnende noden op te vangen.
Stroomonderbrekingen zijn een dagelijks probleem en nefast voor de levensduur van elektrische instrumenten. Daarom zijn we nu, samen de vzw Solar zondzer Grenzen, aan het uitzoeken of we de “postes de santé” van stroom kunnen voorzien met zonne-energie en zo waterpompen, frigos met vaccins en de verlichting en ventilatie kunnen laten werken.

Over welke middelen beschikt “Senegal Bevalt” voor zijn werking ?

Jaarlijks vragen we aan onze Vlov-leden vrijblijvend 1 symbolische euro toe te voegen aan hun lidgeld. Door benefiet initiatieven (poppentheater, een concert, een filmvoorstelling) kregen we ook geld in het laatje. We doen soms ook acties in scholen. We werken samen met Caritas om financiële attesten te verlenen. Onlangs gaf een particulier ons ook een mooie gift. Daarnaast stelden we een dossier op voor subsidies via de noord-zuidwerking van de provincie Antwerpen. Verder deden we aanvragen via steden & gemeenten via de GROS.